SUNİ TOHUMLAMA

SUNİ TOHUMLAMA
Uygun tohumlama zamanında olduğu belirlenen dişi hayvanların genital kanallarına spermaların hijyenik koşullarda nakledilmesidir. Erkek hayvanların doğal aşımla yaptığı işin, yani tohumun (spermanın) dişinin dölerme yollarının en uygun yerine özel aletlerle bırakılması işine (suni tohumlama) denilmektedir.

TÜRKİYE'DE SUNİ TOHUMLAMA
Suni tohumlamanın ülkemizdeki evcil hayvanlarda uygulanması oldukça eskidir, 1926 yılına kadar giden bir geçmişi vardır. Bu yıllarda haralarımızda kısrak, inek ve keçilere uygulanmıştır. Fakat asıl halk hayvanlarında uygulanmasına koyunlarda 1935, kısraklarda 1939 ve ineklerde 1949'da başlanmıştır.

DAMIZLIK HAYVAN NE DEMEKTİR?
Yetiştirildiği ülkede veya yörede ırkına veya tipine özgü özellikleri gösteren yüksek verimli, hastalıklardan ari, damızlık veya saf ırk belgesi bulunan hayvan demektir. Suni tohumlama yaptırmak ile o boğanın yavrularına aktaracağı genetik özelliklerini satın almış oluruz. Yani boğanın ana ve babasına ait özelliklerini taşıyan genlerini satın almış oluruz. Bu özellikler vücut yapısı gelişme özellikleri, hastalıklara karşı dayanıklılığı, meme yapısı, süt verimi gibi özelliklerini yavrusuna aktarmasını sağlamış oluruz. O yüzden tohumlamada kullanılacak boğanın seçimi çok önemlidir. Çünkü bu özellikleri spermanın içinde saklıdır ve yavrularına aktarır.

DOĞUMDAN SONRA İNEKLERİMİ NE ZAMAN TOHUMLATMALIYIM?
Doğumdan sonra inekleri en erken 45 gün sonra tohumlatmak gerekir. Ancak ineğin çarasının mutlaka temiz olması gerekir. Eğer çara yumurta akı gibi veya cam gibi temiz değilse ya ineğin rahmi hastadır tedavi edilmesi gerekir ya da kendi kendini tedavi etmesini sağlamak için biraz daha beklenip daha sonraki kızgınlıklarında tohumlatılması gerekir.

TOHUMLAMA SONUCUNDA İNEĞİMİN GEBE KALMA ŞANSI KAÇTIR?
İneklerin her tohumlamada gebe kalma şansı #39; dır. Ancak bu oran sağlıklı inekler için geçerlidir. Yukarıdaki tablodan anlaşılacağı gibi ineklerin yarısına yakını kızgınlıklarını gece 12 ile sabah 6 arasında göstermektedirler. Bu yüzden gece yatmadan önce mutlaka inekler kızgınlık yönünden mutlaka kontrol edilmelidir.

İNEKLERİN KIZGINLIKLARI KAÇ GÜNDE GÖRÜLÜR?
İneklerin kızgınlıkları 16-24 gün (ortalama 21 gün) arasında bir görülür. Hasta ve gebe olmayan inekler bu sürelerde bir kızgınlık gösterip boğa isterler. Günümüz şartlarında boğa bulunmadığı için bu takibi yetiştiricinin yapması gerekmektedir. Yani ineğin özelliklerinin bilinmesi gerekmektedir. Bunun mutlaka kayıt altına alınması gerekmektedir. Yetiştirici ineklerinin kızgınlıklarını tohumlama yaptırmasa bile kayıt etmelidir. Tohumlamalardan yüksek gebelik oranının elde edilmesi ineklerin kızgınlarının bilinmesine bağlıdır.

DOĞUMDAN SONRA İNEKLERİN ÜREME ORGANLARINDA NE GİBİ DEĞİŞİKLİKLER OLMAKTADIR?
Uterus ( rahim = yavruluk) doğumdan hemen sonra doğum öncesi büyüklüğünün yarısına ulaşır. (6-12 saat içinde 10 kg) İlk beş günde 5 kg , 20-25 günde 1 kg, 50 gün sonra 0.7 kg Doğumdan 10 gün sonra uterus sınırları belirlenebilir, 14-15 gün sonra uterus el altında toplanabilir. Uterusun histolojik ınvolüsyonu (küçülmesi) 40.güne kadar sürer. Yavru zarları 6-12 saatte atılır. Lochial akıntı 2-3 günde miktar olarak azalır. 9. günde çikolata rengine döner miktarı azalır yoğunluğu artar. 12-14. günlerde sarımtırak renkte ve içinde parçacıklar bulunur.

Top